Ejes de debate de “El amor del revés”

Queda una semana para nuestro último encuentro del año y no podemos aguantar las ganas de proponeros unos ejes de debate para El amor del revés, de Luisgé Martín. Aquí van cinco líneas a las que, naturalmente, añadiremos más aspectos en vivo y en directo.

luisge-el-amor-del-reves-3

  1. Educación como pilar en la formación de la personalidad. ¿De qué manera ha influido la formación religiosa de Luisgé en su aceptación? Él mismo explica que incluso en una familia no practicante como la suya, los valores cristianos pesan en el arraigo sociocultural (el sentimiento de culpa, el sacrificio…). También comentaremos la existencia, aún a día de hoy, de terapias psicológicas para reconducir la sexualidad, como la que siguió el autor en su juventud.
  2. La soledad en compañía. “Durante unos años he vivido de la nada, de la invención de la vida” recoge en su obra. El libro es una gran reflexión sobre cómo entender la soledad, pasando de luchar contra ella a admitirla como reveladora.
  3. Aceptación, confesión y orgullo. Resulta culmen ese momento en el que, como escribe en el libro,”comprendía que no estaba enfermo, pero sentía que sí lo estaba”. Tras decirse a sí mismo que es homosexual, llega la ocasión de “expulsar mundos y diablos del cuerpo” -de nuevo el peso religioso-, y, tras la confesión, surge el orgullo: “Yo censuraba las manifestaciones, no hay que estar orgulloso, pero sí lo estaba, de haber sobrevivido, de seguir teniendo sexualidad y razón de amor, de mantenerme en pie y no sentir vergüenza, de haber evitado la traición, el suicidio o la locura […] Aprendí a aprovechar ese orgullo y empecé a contarlo: que había sobrevivido, que amaba a los hombres, que estaba de pie, que no sentía vergüenza, que tenía las manos limpias. Endurecerse sin hacerse piedra: ése es el orgullo”. ¿Cómo habéis vivido estos tres pasajes vitales?
  4. Ser gay en los 80. Comentaremos cómo se vivió una sexualidad diferente en la España de la Transición, en la que los encuentros eran casi exclusivamente anónimos, vinculados a lo sórdido como los urinarios públicos o los cines pornográficos. También indagaremos en los códigos y estrategias para conocer a otras personas LGTB en un momento en el que no existían ni la geolocalización ni las apps.
  5. ¿Guetos o paraísos? “El espectáculo de ver a tantos homosexuales era admirable […] No era un gueto, era júbilo” escribe en una de las páginas. El autor pasa de renegar de los locales de ambiente a defenderlos como espacios de libertad sexual. ¿Cómo los consideráis: todavía necesarios o resistencia de un sistema capitalista basado en el supuesto poder adquisitivo gay?

Además de estas propuestas, os dejamos estos documentales y reportajes para curiosear antes del encuentro de la semana que viene:

Ficha del autor: Luisgé Martín, la prosa intensa

¡Hola, queeruñ@s! Quedan dos semanas para el último encuentro del año en el que comentaremos El amor del revés, de Luisgé Martín. Hoy os traemos, como siempre intentamos, la ficha del autor. La semana que viene publicaremos los ejes sobre los que podemos hacer el debate -sin spoilers, prometemos-.

Luisgé Martín estuvo el pasado 24 de noviembre en A Coruña, dentro del ciclo Letras de Outono de la Fundación Luis Seoane. Tras desvelarnos que este libro es la clave que ayuda a poner en contexto el resto de su trayectoria, nos explicó algunos aspectos de su madurez, la personal y la literaria. “Haber logrado encontrar la felicidad, por breve que sea, en las pequeñas cosas” fue la más íntima, y “la consecución de un ejercicio de mi estilo para cambiar de registro”, la novelesca.

Nacido en Madrid en el año 1962, Luis García Martín -Luisgé desde 2009- se licenció en filología y se convirtió en un gran amante de la literatura: lee más de 100 libros al año que registra de manera ceremoniosa en un documento excel. Desde que comenzó a escribir en 1989, atesora tres galardones de narrativa, habiendo sido el último el Premio Vargas Llosa NH de relatos, en el 2012. Su recorrido literario comprende libros de cuentos, cinco novelas y la obra autobiográfica El amor del revés.

Luisgé Martín

Dentro de su trayectoria encontramos referencias a lo LGTB antes de la publicación de El amor del revés. Por una parte, en la antología de cuentos homoeróticos Tu piel en mi boca, publicado por Egales en 2004; y en otra antología, Lo que no se dice, en 2014 con la editorial Dos Bigotes. En novela, La muerte de Tadzio presenta una trama homosexual bajo trasfondo inspirado por la obra Muerte en Venecia.

Sin ánimo de desvelar el final de El amor del revés, Luisgé se casó hace diez años con Axier Uzkudun -acogidos a una Ley de matrimonio igualitario recién estrenada-  y viven su relación de pareja con plena normalidad (algo que al joven Luisgé le resultaba inimaginable). Destaca su labor como defensor de los derechos LGTB, pues en todos los foros en los que le es posible -especialmente desde la prensa- ensalza la diversidad sexual.

¿Nos vemos el próximo miércoles 21 a las 19h en la biblioteca del Ágora para comentar El amor del revés? No te pierdas la propuesta de ejes de debate que publicaremos en este blog la próxima semana.

Luisgé Martín en Queeruña

Tras nuestro último encuentro para hablar sobre A Esmorga, al día siguiente tuvimos la primera actividad paralela del club de lectura Queeruña con uno de los autores de nuestra siguiente lectura: Luisgé Martín. Contamos con su presencia por A Coruña dentro del ciclo Letras de Outuno de la Fundación Luis Seoane, y allí que nos fuimos algunxs queeruñxs a escucharle.

luisge-el-amor-del-reves-1

Luisgé es un gran orador capaz de atravesarse a sí mismo, no solo en lo literario, y con una gran capacidad para embaucar a su público. En la hora y media que compartimos con él -por cierto, con la mayor afluencia al ciclo de escritores de la Fundación- nos desgranó los grandes temas que trata su novela autobiográfica El amor del revés. Intentaremos no soltar mucho spoiler porque aún queremos dejar algo para comentar en nuestra sesión del 23 de diciembre…

“Nunca podré escribir nada más íntimo que esta novela”. Así inauguró Luisgé su relato. “Creo que a su vez es la llave que explica otras temáticas que llevo tratando en toda mi trayectoria literaria”, aclaró. El título de la novela lo aventuraba, pero él insistió: “el amor es el gran tema; no el amor homosexual, sino el sentimiento generalizado que se encuentra en la historia de alguien que solo busca compartir su vida con alguien”. La imposibilidad de materializar ese amor atormenta al joven Luis, que se ve “contra la intolerancia de una sociedad que crea una serie de daños que en realidad son falsos, pues yo nunca he hecho sufrir a nadie a causa de mi condición sexual” matizó.

A medida que pasamos páginas de El amor del revés vemos crecer a Luis, formando su identidad en una adolescencia complicada ante el propio juramento de negar sus afectos. “Haber escrito esta historia me ha evocado aquella época y he sentido nostalgia del chaval que fui, de ese amor por la vida que tenía, y he corroborado que es cierto lo que decía Kierkegaard: la vida solo puede ser comprendida hacia atrás, pero vivida hacia delante”, relató.

luisge-el-amor-del-reves-2

Tras remontarse a su adolescencia se trasladó a 2001, cuando le surgió la idea de escribir la novela, “justo después de haber leído Rojo y negro de Stendhal”. Explicó que la trama le resultaba inverosímil, “¿cómo se podían sufrir tantas penurias por enamorarse de una persona de otra clase social? Con El amor del revés quise componer mi particular Rosa y negro, una novela que cuando alguien lea en el siglo XXII se pregunte cómo podía aquel chaval haberlo pasado tan terriblemente mal por el hecho de amar a alguien de su mismo sexo”, sentenció.

Gracias a la publicación hace dos meses de su obra, Luisgé confesó haber recibido mensajes por distintos canales de personas que le relataban su historia. “La mía era un cuento de hadas comparado con alguno de los testimonios”, comentó. Compartió también una anécdota de una profesora que empleó su libro para tratar la intolerancia y la homofobia en sus clases, “algo que me ilusionó muchísimo, pues si mi novela puede además ser un sitio o una herramienta donde apoyarse, habré cumplido también con mi parte activista por la visibilidad“. De aquella clase, por cierto, salieron tres estudiantes del armario. Algo inimaginable para “la cucaracha” que decía sentirse Luisgé como adolescente.

El amor del revés retrata una España que estaba comenzando a saborear la Transición y el paso a una democracia. “Mis padres, ante un día que estaba notablemente deprimido, me sometieron a un cuestionario en el que cupieron desde drogas hasta embarazos no deseados antes que la homosexualidad, pues eso era algo de gente marginal, no de una familia donde no había ningún problema”. A día de hoy, con su pareja desde hace 18 años y actual marido, proclama que a sus sobrinas nadie podrá meterles la idea de que cualquier orientación sexual pueda ser una enfermedad, “porque han crecido viéndonos con absoluta normalidad, por eso yo creo que cada uno, desde nuestros propios altavoces, debemos hacer activismo desde la visibilidad” concluyó entre aplausos.

Si queréis saber más del paso de Luisgé Martín por A Coruña, compartimos la repercusión en medios generalistas:

¿Nos vemos el miércoles 21 de diciembre a las 19h en la biblioteca del Ágora para debatir nuestras impresiones? Comenta aquí, síguenos en el Twitter @clubqueerunha y en las previas que publicaremos en las siguientes semanas antes del último encuentro de 2016.

Segundo encontro: pero “A Esmorga” era queer?

Este mércores 23 de novembro tivemos a segunda sesión do club de lectura Queeruña no que debatimos sobre A Esmorga, unha obra clásica da literatura galega que deu moito de si para o curtiña que é! Tras facer unha primeira rolda de impresións, fomos tirando dos puntos de análise.

Case todas as persoas que estabamos comentamos que, aínda que foi lectura obrigatoria no instituto, poucas referencias á homosexualidade tivemos por parte do profesorado que impartía Lingua e Literatura Galegas. Reparamos no subxectivo das ensinanzas académicas, e preguntámonos cantas referencias a personaxes LGTB perdemos no noso transcurso didáctico. Incluso, na revisión recente, foron varixs queeruñxs quen comentaron que pasáreselles por alto a trama homosexual. Vimos que esta era a cita máis evidente en todas as páxinas:

Endexamais resultou claro si se tiñan agarimo ou xenreira, pois non podían andar o un sen o outro e nunca os ollei bébedos por separado… Cando non bebían non se saudaban apenas…

Máis polo miudo, coincidimos na grande capacidade de Blanco Amor de trasladarnos as atmósferas: o frío, o temporal, a chuvia e atmósfera da taberna, tal que case acabamos de ler coa resaca de toda a esmorga que levaban enriba os protagonistas. Ademais, comentamos como a obra está cargada de culpa, mono do alcol e sordidez a través de “o pensamento”, leitmotiv constante en toda a novela que atosiga á personaxe principal.

Iso si, a calidade narrativa non quita que o fío argumental non fora moi do noso gusto, se ben consideramos que fai un bo retrato social da Galicia da metade do século XX. Nesa Galicia nun entorno urbanita, apreciamos unha clara marxinalidade e unha visión das mulleres coma putas ou santas, representadas estas últimas no estereotipo da nai preocupada ou na muller-boneca como ideal da muller perfecta que en realidade, non existe.

Doutra banda, se ben o fío argumental é sinxelo, atopamos unha serie de matices que deixan entrever, se cadra, o alter ego dun Blanco Amor que tivo que reprimir a súa propia sexualidade e agochar onde non se podía un subtexto dos xestos que a masculinidade imperante permitía ou non. Incluso a propia personaxe homosexual, O Milhomes, ben puidera ser unha crítica sobre o estereotipo do afeminado de quen facer burla.

Coas súas luces e sombras, tivemos unha horiña de agradable debate dunha obra da que tirar un subtexto LGTB con lupa, especialmente en compartación coa primeira lectura, moito máis explícita, El azul es un color cálido.

Anotacións á marxe e curiosidades:

Previa do autor: Eduardo Blanco Amor

Seguimos cunha nova entrada deste Club de lectura Queeruña… Queeruña… Que pasou pola vosa mente a primeira vez que escoitáchedes falar do club?

Somos ben conscientes de que a palabra queer (termo que, simplificando moito, fai referencia á identidade daquelas persoas non heterosexuais ou de xénero non binario) aínda non é de uso cotiá, así que cando alguna persoa se interesa polas nosas actividades adoitamos a definirnos como un espazo no que poder compartir con liberdade e confianza reflexións e opinións sobre cultura e literatura LBGT*. E grazas a este rebumbio de siglas, algúns nomes clásicos das letras gays e lésbicas entran en xogo: Oscar Wilde, Virginia Woolf, Lorca, Capote, etc.

Ao mesmo tempo, o máis habitual cando cursabamos historia da literatura, era que non se fixera mención algunha acerca da orientacion sexual de moitas das autoras ou dos autores estudados. E todo porque a nosa sociedade ten á súa disposición unha ferramenta moi poderosa: a idea da heterosexualidade obrigatoria (para afondar máis neste concepto, ler a Adrienne Rich). Grazas a mesma, a non ser que fagamos explícita a homosexualidade dunha persoa, todas damos por suposto que esta é heterosexual, casou, tivo fillos, etc.

ourense_blanco_amor_por_xose_cid

Isto mesmo foi o que aconteceu cando nalgún momento do noso paso polo sistema educativo nos presentaron a figura de Eduardo Blanco Amor. Nado en Ourense en 1897, é coñecido como un dos máis importantes escritores da lingua galega, renovador da narrativa (A Esmorga; Os Biosbardos; etc.), axitador cultural dende o exilio, autor de teatro; etc. Pero en poucas das súas biografías fálase de Blanco Amor como un escritor homosexual. Esta cuestión, que por suposto se traslada aos seus escritos, omítese, invisibilízase. Tendo en conta que a historia (e tamén a historia da literatura) está escrita dende a “normalidade” heterosexual, tampouco deberiamos extrañarnos moito.

En relecturas da súa obra e da súa figura máis recentes, outras autoras significadas pola súa escrita diversa en termos de afectividade, puxeron o foco nesta cuestión. Por exemplo, María Xosé Queizán fala de el “como un home torturado pola significación sexual que tiña a súa homosexualidade”. Tamén Teresa Moure, na súa obra (de máis que recomendable lectura) Queer-emos un mundo novo fala de Blanco Amor e de A Esmorga nun capítulo dedicado á literatura galega queer.

roteiro_a_esmorga_ourense

Si, si. A Esmorga. Na próxima sesión do Club de lectura abriremos o debate sobre acaso a obra máis (re)coñecida de Blanco Amor. Un libro que pasou por todas as nosas mans, e que foi explicado en moitas ocasións como unha obra de crítica social, pero sen aproveitar todas as súas posibilidades como ferramenta para abordar a construción das masculinidades; a representación da homosexualidade; a violencia e a homofobia; etc.

En todo caso, estas son cuestións que falaremos no noso próximo encontro. A que non pensarades na Esmorga como unha lectura para o Queeruña? Por convidad@s estades a compartir reflexións. Será o próximo mércores 23, ás 19.00 na biblioteca do Centro Ágora. Vémonos!

Primeira actividade paralela do club de lectura Queeruña

Xa estamos preparando a vindeira sesión do club de lectura Queeruña que teremos o mércores 23 de novembro ás 19h na biblioteca do Ágora. Mentres lemos A Esmorga, un grande clásico da literatura galega, que probablemente moit@s revisamos sen moita ollada LGTB, queremos comentarvos as novidades do club:

  • Todavía podes inscribirte: aínda queda algunha praza, así que bule e súmate a este proxecto tan bonito de reler grandes clásicos e modern@s con enfoque LGTB! Aquí tes o enlace para inscribirte.
  • Día e hora dos encontros: acordamos vernos o penúltimo mércores de mes ás 19h, o que supón que a última sesión do 2016 será o 21 de decembro.
  • Lectura de decembro: aquí estamos aproveitando todo o que sae, e dada a coincidencia da visita do autor na Coruña, de cara a última sesión do ano leremos El amor del revés, de Luisgé Martín.

Esta visita de Luigé, enmarcada no ciclo Letras de Outono da Fundación Luis Seoane, será a nosa primeira actividade paralela, pois pretendemos fomentar a participación en eventos relacionados coa cultura LGTB que acontecen na nosa cidade. Esta actividade está aberta a calquera persoa interesada, non tan só a quen formamos parte do club!

A cita co autor da nosa lectura de decembro será o día despois do encontro de novembro: xoves 24 ás 20h. Para abrir boca deixamos neste post un vídeo, audio e lectura sobre a obra. Primeiramente, este faladoiro do autor na canle de YouTube da editorial Anagrama:

Deseguido, en formato audio temos esta entrevista no programa con enfoque LGTB de RNE, Wisteria Lane. E xa, se queredes unha lectura pausada, recomendamos esta entrevista en Babelia onde Luisgé describe o carácter autobiográfico do libro, unha narración da súa particular metamorfose de cascuda a persoa.

Contamos contigo para o encontro de novembro do club de lectura e para a cita con Luigé ó día seguinte? Falamos por aquí, por mail en clubdelecturaqueerunhaARROBAgmailPUNTOcom e no noso Twitter, onde compartimos máis novidades do club e novas de cultura LGTB.